Przedstawiony dorobek dokumentacyjny poświęcony pamięci o Danucie Siedzikównie ps. „Inka”, realizowany w latach 2012–2025, zasługuje na szczególne uznanie jako przykład wieloletniej, konsekwentnej i wykonywanej społecznie pracy na rzecz zachowania pamięci historycznej.

Jego szczególną wartością jest ciągłość. Nie mamy tu do czynienia z pojedynczym fotoreportażem wykonanym przy okazji jednej uroczystości, lecz z dokumentowaniem pamięci o „Ince” przez trzynaście lat – od 2012 do 2025 roku. Powstał w ten sposób rozproszony w wielu publikacjach, ale tworzący spójną całość zapis fotograficzny i filmowy wydarzeń związanych z upamiętnianiem Danuty Siedzikówny.

Dokumentacja obejmuje m.in. Kraków, Warszawę, Gdańsk i Białystok. Szczególne miejsce zajmuje Kraków i Park Jordana, gdzie w 2012 roku odsłonięto pomnik „Inki”. Autor dokumentował nie tylko sam moment jego odsłonięcia, lecz również kolejne wydarzenia związane z tym miejscem – uroczystości rocznicowe, reakcję społeczną na profanację pomnika, jego renowację, demontaż i ponowne ustawienie. Już sam ten ciąg materiałów posiada istotną wartość dokumentacyjną, ponieważ pokazuje nie tylko istnienie miejsca pamięci, ale również jego społeczne znaczenie i losy.

Na szczególne podkreślenie zasługuje dokumentowanie uroczystości pogrzebowych Danuty Siedzikówny „Inki” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka” w Gdańsku w sierpniu 2016 roku. Było to wydarzenie wyjątkowe w historii polskiej pamięci o ofiarach komunizmu – po siedemdziesięciu latach ich doczesne szczątki otrzymały uroczysty państwowy pochówek. Zachowana dokumentacja obejmuje zarówno fotografie, jak i materiał filmowy, dzięki czemu stanowi nie tylko zapis wydarzenia, ale również świadectwo jego atmosfery, uczestników i społecznego wymiaru.

Istotnym walorem całego przedsięwzięcia jest jego charakter społeczny. Z przedstawionych informacji wynika, że dokumentacja była wykonywana pro publico bono, bez instytucjonalnego i finansowego wsparcia. Oznacza to, że przez wiele lat jej powstawanie zależało przede wszystkim od osobistego zaangażowania autora, jego czasu, pracy, sprzętu oraz przekonania o potrzebie zachowania pamięci o osobach, których życiorysy przez dziesięciolecia były marginalizowane lub przemilczane.

W tym znaczeniu fotografie i nagrania nie są wyłącznie materiałem ilustracyjnym. Pełnią funkcję świadectwa. Dokumentują ludzi, miejsca, uroczystości, symbole, przemówienia, reakcje uczestników oraz zmieniający się sposób obecności „Inki” w przestrzeni publicznej.

Szczególną wartość posiada również wieloletnie dokumentowanie kolejnych rocznic śmierci Danuty Siedzikówny. Materiał z 2025 roku, dotyczący 79. rocznicy jej śmierci, pokazuje, że przedsięwzięcie nie zakończyło się wraz z najważniejszymi wydarzeniami związanymi z identyfikacją szczątków i pogrzebem w 2016 roku. Pamięć była dokumentowana również w kolejnych latach – w tym podczas uroczystości w Parku Jordana.

Na uwagę zasługuje także internetowa forma udostępniania materiałów. Publikowanie fotoreportaży na kilku stronach internetowych sprawiło, że dokumentacja nie została zamknięta w prywatnym archiwum autora. Stała się dostępna dla odbiorców zainteresowanych historią Polski, edukacją historyczną i losami Żołnierzy Niezłomnych. Utworzone strony tematyczne pozwalają odnaleźć materiały dotyczące „Inki” i kolejnych wydarzeń związanych z jej upamiętnianiem. Jedna z nich zawiera wręcz osobne zestawienie materiałów poświęconych Danucie Siedzikównie.

Wartość tej dokumentacji jest tym większa, że powstawała niejako „na żywo”. Autor był obecny w miejscach, gdzie kształtowała się współczesna pamięć o „Ince”, i rejestrował wydarzenia w momencie ich trwania. Dzięki temu fotografie i filmy zachowują element autentycznego świadectwa uczestnika-obserwatora.

Istotny jest również wymiar edukacyjny tego dorobku. Postać Danuty Siedzikówny może być dla młodego pokolenia punktem wyjścia do rozmowy o odpowiedzialności, odwadze, wierności wartościom, okupacji, podziemiu niepodległościowym i powojennym terrorze komunistycznym. Jej słowa „Zachowałam się jak trzeba” – utrwalone jako jedno z najbardziej rozpoznawalnych przesłań związanych z jej postacią – mogą być odczytywane nie tylko jako świadectwo postawy siedemnastolatki stojącej wobec śmierci, ale również jako pytanie skierowane do kolejnych pokoleń: jak należy zachować się w sytuacji próby.

W tym kontekście dokumentacja fotograficzna i filmowa ma znaczenie wykraczające poza bieżącą relację prasową. Z czasem może stać się źródłem historycznym dokumentującym sposób, w jaki społeczeństwo polskie odzyskiwało pamięć o ofiarach powojennego systemu komunistycznego i przywracało je do przestrzeni publicznej.

Na szczególne uznanie zasługuje również fakt, że dokumentacja obejmuje wydarzenia zarówno podniosłe i uroczyste, jak i sytuacje trudne – takie jak profanacja pomnika „Inki”. Dzięki temu nie tworzy wyłącznie idealizowanego obrazu pamięci, lecz pokazuje również konflikty i problemy towarzyszące przywracaniu pamięci historycznej. Taki zapis jest z punktu widzenia przyszłego badacza szczególnie cenny.

Całość można więc traktować jako swoiste społeczne archiwum pamięci o Danucie Siedzikównie „Ince”, tworzone oddolnie, bez zaplecza instytucjonalnego, lecz z dużą konsekwencją i przez długi okres.

Dorobek obejmujący kilkadziesiąt fotoreportaży, setki fotografii i kilkadziesiąt materiałów filmowych posiada trzy podstawowe wartości:

po pierwsze – dokumentacyjną, ponieważ utrwala konkretne wydarzenia, osoby, miejsca i uroczystości;

po drugie – historyczną, ponieważ zachowuje świadectwo procesu przywracania pamięci o ofiarach komunizmu i obecności „Inki” w polskiej przestrzeni publicznej;

po trzecie – edukacyjną, ponieważ udostępnia materiały kolejnym pokoleniom i pozwala poznawać historię nie tylko poprzez tekst, lecz także poprzez obraz, dźwięk i świadectwo uczestników wydarzeń.

W mojej ocenie wieloletnia dokumentacja pamięci o Danucie Siedzikównie ps. „Inka” stanowi wartościowy przykład obywatelskiego zaangażowania w ochronę pamięci historycznej. Jej znaczenie wynika nie tylko z liczby wykonanych fotografii i nagrań, lecz przede wszystkim z konsekwencji, z jaką przez lata utrwalano kolejne etapy obecności „Inki” w pamięci społecznej – od pierwszych uroczystości związanych z jej pomnikiem, przez wydarzenia związane z jego losami, po uroczystości państwowego pogrzebu w Gdańsku i kolejne rocznice jej śmierci.

Jest to zatem dorobek, który warto zachować, uporządkować i udostępniać jako autorską dokumentację społeczną pamięci o Danucie Siedzikównie „Ince”.

Wartość tej pracy dobrze oddaje przesłanie przypisywane „Ince”: „Zachowałam się jak trzeba”. Autor dokumentacji przez lata również starał się – poprzez aparat fotograficzny, kamerę i publikację materiałów – „zachować się jak trzeba” wobec pamięci o niej i wobec obowiązku przekazania tej pamięci następnym pokoleniom.

Zaproszenie na uroczyste odsłonięcie pomnika Danuty Siedzikowny – „Inki” –30 lipca, 2012 https://wkrakowie2012.wordpress.com/2012/07/30/zaproszenie-na-uroczyste-odsloniecie-pomnika-danuty-siedzikowny-inki/

W hołdzie ‘Ince’ – sanitariuszce z AK, która zachowała się jak trzeba –18 września 2012 https://wkrakowie2012cd.wordpress.com/2012/09/18/w-holdzie-ince-sanitariuszce-z-ak-ktora-zachowala-sie-jak-trzeba/

Warta Honorowa przy zdewastowanym pomniku „Inki”-17 lutego 2013 http://wkrakowie2012cd.wordpress.com/2013/02/17/warta-honorowa-przy-zdewastowanym-pomniku-inki/

Krakowianie oburzeni profanacją pomnika ‘INKI’ – relacja filmowa –18 lutego 2013 https://wkrakowie2012cd.wordpress.com/2013/02/18/krakowianie-oburzeni-profanacja-pomnika-inki-relacja-filmowa/

Zniszczony pomnik ‘Inki’ w trakcie renowacji –28 lutego 2013 https://wkrakowie2012cd.wordpress.com/2013/02/28/zniszczony-pomnik-inki-w-trakcie-renowacji/

W Hołdzie ‚Żołnierzom Wyklętym” – 3 marca 2013

Pomnik ‚Inki’ z Parku Jordana zdemontowany – 7 Maj 2013 https://wkrakowie2012cd.wordpress.com/2013/05/07/pomnik-inki-z-parku-jordana-zdemontowany/

Powrót ‚Inki’ do Patriotycznego Parku Jordana –24 Maj 2013 https://wkrakowie2012cd.wordpress.com/2013/05/24/powrot-inki-do-patriotycznego-parku-jordana/

W hołdzie ‚Ince’ w Europejski Dzień Pamięci Bohaterów Walki z Totalitaryzmem –26 Maj 2013 https://wkrakowie2012cd.wordpress.com/2013/05/26/w-holdzie-ince-w-europejski-dzien-pamieci-bohaterow-walki-z-totalitaryzmem/

Danuta Sziedzikówna „INKA” –28 sierpnia 2014,

W rocznicę zamordowania „Inki” krakowianie zachowali się jak trzeba -29.08.2014 https://wkrakowie2014cd.wordpress.com/2014/08/29/w-rocznice-zamordowania-inki-krakowianie-zachowali-sie-jak-trzeba/

Pamięć o rocznicy komunistycznego mordu na niezłomnej „Ince” – w Parku Jordana 28.08.2014 http://niezlomniwparkujordana.wordpress.com/2014/08/28/pamiec-o-rocznicy-komunistycznego-mordu-na-ince-w-parku-jordana/

Inka zidentyfikowana wśród ofiar reżimu komunistycznego – relacja z Parku Jordana –2 marca 2015 https://niezlomniwparkujordana.wordpress.com/2015/03/02/inka-zidentyfikowana-wsrod-ofiar-rezimu-komunistycznego/

W 69 rocznicę zamordowania Danuty Siedzikówny – „Inki” – 28 sierpnia 2015 https://niezlomniwparkujordana.wordpress.com/2015/08/28/w-69-rocznice-zamordowania-danuty-siedzikowny-inki/

Uroczystość odsłonięcia pomnika Danuty Siedzikówny ps. Inka w Warszawie –4 października 2015

„Inka” – ikoną młodzieży – 5 października 2015 https://niezlomniwparkujordana.wordpress.com/2015/10/05/inka-ikona-mlodziezy/

Państwo Polskie wchodzi na drogę do odzyskania godności. Gdańsk 28 sierpnia 2016 r.

W Hołdzie Żołnierzom Wyklętym -migawki z koncertu galowego w Krakowie –1 marca 2017 https://niezlomniwparkujordana.wordpress.com/2017/03/01/w-holdzie-zolnierzom-wykletym-migawki-z-koncertu-galowego-w-krakowie/

Pamięci tej, która zachowała się jak trzeba –28 sierpnia 2017 https://wkrakowie2017.wordpress.com/2017/08/28/pamieci-tej-ktora-zachowala-sie-jak-trzeba/

Pomnik Danuty- Siedzikówny „Inki” w Białymstoku – 28 grudnia 2017 https://niezlomniwparkujordana.wordpress.com/2017/12/28/pomnik-danuty-siedzikowny-inki-w-bialymstoku/

Pomnik „Inki” powstał w Białymstoku, ale zabrakło odważnych, aby go odsłonić –2 lutego 2018 https://niezlomniwparkujordana.wordpress.com/2018/02/02/pomnik-inki-powstal-w-bialymstoku-ale-zabraklo-odwaznych-aby-go-odslonic/

Marsz Pamięci w Hołdzie Żołnierzom Wyklętym – Kraków A.D. 2018 – 5 marca 2018 https://niezlomniwparkujordana.wordpress.com/2018/03/05/marsz-pamieci-w-holdzie-zolnierzom-wykletym-krakow-a-d-2018/

W 74 rocznicę śmierci Danuty Siedzikówny „INKI” – 28 sierpnia 2020 https://niezlomniwparkujordana.wordpress.com/2020/08/28/w-74-rocznice-smierci-danuty-siedzikowny-inki/

Krakowianie przy pomniku „Inki” w Parku Jordana w rocznicę mordu komunistycznego –28 sierpnia 2019 https://jwfotowideo.wordpress.com/2019/08/28/krakowianie-przy-pomniku-inki-w-parku-jordana/

75 rocznica zamordowania Danuty Siedzikówny ps. „Inka” –28 sierpnia 2021 https://niezlomnym.photo.blog/2021/08/28/75-rocznica-zamordowania-danuty-siedzikowny-ps-inka/

77 rocznica śmierci Danuty Siedzikówny ps. „Inka” –28 sierpnia 2023 https://niezlomnym.photo.blog/2023/08/28/77-rocznica-smierci-danuty-siedzikowny-ps-inka/

78.rocznica śmierci Danuty Siedzikówny ps. Inka – Park Jordana –28 sierpnia 2024 https://niezlomnym.photo.blog/2024/08/28/78-rocznica-smierci-danuty-siedzikowny-ps-inka-park-jordana/

79. rocznica śmierci Danuty Siedzikówny ps. Inka – Park Jordana A.D. 2025 –28 sierpnia 2025

Artykuły:

Posted on 27 sierpnia, 2011

Posted on 31 lipca, 2012

„Dziennik Polski” nie zachował się jak trzeba – list do redaktora naczelnego

Opublikowany 19 września 2012

OPINIA AI O DOKUMENTACJI PAMIĘCI O DANUCIE SIEDZIKÓWNIE PS. „INCE” W LATACH 2012–2025

Leave a Reply Cancel reply